Wat doet een arbeidsdeskundige?
Een arbeidsdeskundige beoordeelt objectief wat iemand met gezondheidsklachten nog wél kan werken. Geen medische diagnose, maar een arbeidskundige vertaling: past het eigen werk nog, is ander werk bij dezelfde werkgever mogelijk, of is werk elders nodig? Het resultaat is een onafhankelijk rapport dat werkgever, werknemer én UWV kunnen gebruiken.
Welke vragen beantwoordt een arbeidsdeskundig onderzoek?
In de praktijk draait het onderzoek om een beperkt aantal, maar zware vragen:
- Kan de werknemer het eigen werk nog doen, eventueel met aanpassingen (spoor 1a)?
- Is een andere functie bij dezelfde werkgever haalbaar (spoor 1b)?
- Is spoor 2 nodig: passend werk bij een andere werkgever?
- Welk werk is passend, gegeven opleiding, ervaring en belastbaarheid?
De medische basis daarvoor is de Functionele Mogelijkhedenlijst (FML) van de bedrijfsarts. De arbeidsdeskundige stelt die FML niet zelf op, maar toetst de daarin vastgelegde mogelijkheden aan echte functie-eisen, in de uitvoering van het arbeidsdeskundig onderzoek: voorbereiding op het advies van de bedrijfsarts, en gesprekken met werknemer en werkgever.
Wat staat er in het rapport?
Een arbeidsdeskundig rapport volgt een vaste opbouw: vraagstelling, bronnen, analyse van functie versus belastbaarheid, conclusie en een concreet vervolgadvies. Geen medische diagnose, wél een onderbouwing die UWV kan toetsen. Zie wat zit er in een arbeidsdeskundig rapport voor de sectie-voor-sectie-opbouw.
Wat doet een arbeidsdeskundige níet?
De rol is scherp begrensd. Dat is geen tekortkoming, maar de reden dat het advies onafhankelijk blijft en richting UWV standhoudt.
- Geen diagnose. De arbeidsdeskundige beoordeelt niet wát iemand mankeert, alleen wat dat functioneel betekent voor werk.
- Geen behandeling of therapie. Geen voorschriften, geen herstelbegeleiding, geen coaching.
- Geen FML. De Functionele Mogelijkhedenlijst is voorbehouden aan de bedrijfsarts of verzekeringsarts.
- Geen casemanagement. Termijnen, Plan van Aanpak en procesbewaking horen bij de casemanager, niet bij het inhoudelijke oordeel.
- Geen uitkeringsbeslissing. UWV (verzekeringsarts én arbeidsdeskundige van UWV) beslist over WIA, WGA of IVA.
- Geen ontslagadvies. Het rapport gaat over arbeidsmogelijkheden, niet over het beëindigen van een dienstverband.
Waarom die grens zo strikt is
Wie diagnose, proces én arbeidskundig oordeel in één persoon combineert, maakt het dossier kwetsbaar. UWV, de AVG en de beroepscode verwachten juist scheiding: medisch bij de arts, proces bij de casemanager, arbeidskundig bij de arbeidsdeskundige. De werkgever ontvangt bovendien nooit de diagnose, alleen de functionele gevolgen — zie ook AVG en arbeidsdeskundig onderzoek.
Arbeidsdeskundige versus bedrijfsarts, verzekeringsarts en casemanager
Deze vier rollen komen in vrijwel elk langdurig verzuimdossier voor. Ze klinken nabij, maar doen iets anders. Wie je wanneer nodig hebt, hangt af van de vraag die voorligt.
Wat is het verschil met de bedrijfsarts?
De bedrijfsarts beoordeelt de medische situatie, volgt het herstel en stelt de FML op. De arbeidsdeskundige neemt die FML als gegeven en vertaalt die naar werk: eigen functie, andere functie intern, of werk elders. Kort: de bedrijfsarts zegt wat iemand mag en kan qua belasting; de arbeidsdeskundige zegt welk werk daarbij past.
Wat is het verschil met de verzekeringsarts?
De verzekeringsarts werkt bij of in opdracht van UWV (of een verzekeraar) en beoordeelt medisch of iemand recht heeft op een uitkering, en in welke mate. Dat is een claimbeoordeling, geen re-integratieadvies. De arbeidsdeskundige in een Poortwachter- of WGA-onderzoek werkt eerder in het traject, onafhankelijk van die UWV-beslissing, en onderbouwt wat er op de arbeidsmarkt nog mogelijk is. Bij de WIA-beoordeling heeft UWV overigens óók een eigen arbeidsdeskundige; dat is een andere persoon dan de arbeidsdeskundige die het re-integratiedossier heeft onderzocht.
Wat is het verschil met de casemanager?
De casemanager (vaak bij de arbodienst, verzuimverzekeraar of intern bij HR) bewaakt het proces: zijn de Poortwachter-termijnen gehaald, is het Plan van Aanpak actueel, wie moet wanneer wat doen? De casemanager oordeelt niet over medische belastbaarheid en niet over concrete functiemogelijkheden. Bij twijfel over het proces: casemanager. Bij twijfel over wat iemand nog kan werken: arbeidsdeskundige.
Een uitgebreidere vergelijking van de drie meest verwarde rollen staat in arbeidsdeskundige, bedrijfsarts of casemanager: wie doet wat?.
En de loonwaardedeskundige?
Soms volgt nog een vierde, specialistische stap: de loonwaardedeskundige kwantificeert de resterende productiviteit in een percentage. Dat is vaak een onderdeel van, of vervolg op, het arbeidsdeskundig onderzoek — relevant bij WGA-uitkeringspercentage of loonkostensubsidie. Zie loonwaardeonderzoek: wat is het en wanneer is het nodig?
Wanneer schakel je een arbeidsdeskundige in?
Wettelijk komt het onderzoek vaak in beeld rond de eerstejaars-evaluatie. In de praktijk is eerder starten vaak verstandiger: hoe eerder duidelijk is of spoor 1 haalbaar blijft, hoe meer tijd er overblijft voor een eventueel spoor 2 binnen de 104 weken. De opdrachtbeslissing — week 42–52 versus eerder, en wat er misgaat als je wacht — staat in wanneer een arbeidsdeskundig onderzoek na 1 jaar ziekte.
Als werkgever
Schakel een arbeidsdeskundige in bij twijfel over terugkeer in eigen werk, bij een naderende WIA-aanvraag, tijdens de WGA, bij de Ziektewet, of als het dossier vastloopt en je een onafhankelijke onderbouwing nodig hebt richting UWV. Het rapport is een van de sterkste stukken in het re-integratieverslag.
Als werknemer
Ook werknemers kunnen zelf het initiatief nemen, bijvoorbeeld bij onenigheid over het traject. Lees of je als werknemer zelf een onderzoek kunt aanvragen. Bij blijvend verschil van inzicht is een deskundigenoordeel bij UWV de formele volgende stap.
Moet een arbeidsdeskundige geregistreerd zijn?
Voor een rapport dat UWV serieus neemt: ja. Geregistreerde arbeidsdeskundigen staan in het Register Arbeidsdeskundigen (SRA), werken volgens een beroepscode en houden vakbekwaamheid bij via permanente educatie. Onafhankelijkheid hoort daarbij: het oordeel volgt de feiten, ongeacht of de werkgever of de werknemer de opdrachtgever is.
arbeidsdeskundig.com is onderdeel van Matchvermogen B.V.: geregistreerde arbeidsdeskundigen, online of fysiek, door heel Nederland. Twijfel je of een onderzoek in jouw dossier zinvol is? Vraag vrijblijvend een offerte aan of meld een onderzoek aan — reactie binnen 24 uur.
