Deskundigenoordeel vs arbeidsdeskundig onderzoek: wanneer welk instrument?

HR en casemanagers horen beide termen in hetzelfde overleg. Deskundigenoordeel vs arbeidsdeskundig onderzoek is geen smaakkwestie. Het zijn twee instrumenten met twee vragen. Het arbeidsdeskundig onderzoek is een private weging: past eigen werk, ander werk intern, of is spoor 2 aan de orde, gegeven de FML of het IZP. Het deskundigenoordeel is een UWV-instrument bij onenigheid. Dit stuk is een beslishulp. Hoe je een deskundigenoordeel aanvraagt, staat in deskundigenoordeel aanvragen bij UWV. Hieronder: wanneer welk instrument, wanneer beide, wanneer geen van beide.

Geen mythes, geen scare. De kaart van het cluster staat in de gids arbeidsdeskundig onderzoek. Twijfel je aan een bestaand rapport, dan is de private tweede blik een second opinion arbeidsdeskundige, niet automatisch UWV.

Twee instrumenten, twee vragen

Houd de stoelen uit elkaar. Anders koop je het verkeerde middel, of twee middelen die hetzelfde lijken en dat niet zijn.

• Arbeidsdeskundig onderzoek. Een geregistreerde arbeidsdeskundige weegt functie-eisen af tegen de vastgestelde belastbaarheid. Uitkomst: eigen werk (eventueel aangepast), ander werk bij dezelfde werkgever, of onderbouwing van spoor 2. Privaat rapport, bruikbaar in het re-integratieverslag. Geen diagnose, geen UWV-beslissing. Wat de rol wél en niet is: wat doet een arbeidsdeskundige.
• Deskundigenoordeel van UWV. Een formeel, bij UWV aangevraagd oordeel. Werkgever of werknemer, zonder toestemming van de ander. Typische vragen: is het werk passend, is de re-integratie-inspanning deugdelijk, werkt iemand mee, is er sprake van ziekte in de zin van de wet. Geen arbeidsdeskundig onderzoek, al leest UWV bestaande rapportages vaak mee. Niet juridisch bindend, wél zwaarwegend later in WIA- of conflictcontext.

Kort: het onderzoek antwoordt welk werk past, gegeven dit kader. Het deskundigenoordeel antwoordt wie heeft gelijk in dit geschil, gegeven wat er al ligt. Die tweede vraag heeft weinig zin als de eerste nog open is.

Wanneer kies je een arbeidsdeskundig onderzoek

Dit is de standaardroute in de Wet Poortwachter, niet omdat de wet in elk dossier letterlijk een rapport eist, maar omdat UWV later toetst of de weging deugdelijk is. Kies dit instrument als:

• onduidelijk is of eigen werk nog past, met of zonder aanpassing;
• ander werk intern in beeld is, maar nog niet is getoetst aan belastbaarheid, opleiding en ervaring;
• je een jaarsevaluatie of WIA-aanvraag voorbereidt en een actuele arbeidskundige onderbouwing mist;
• spoor 2 dreigt, en je die stap wilt baseren op een weging, niet op een onderbuik;
• er geen vastgelopen geschil is, alleen een inhoudelijke vraag.

Of het onderzoek verplicht is, is een andere vraag dan welk instrument je nu nodig hebt. Die eerste staat in is een arbeidsdeskundig onderzoek verplicht?.

Start niet als het functionele kader de situatie van nu niet dekt. Eerst de bedrijfsarts. Wanneer je wacht op een nieuwe FML of IZP: belastbaarheid verouderd.

Wanneer kies je een deskundigenoordeel

Kies UWV als partijen er onderling niet uitkomen, en je een formeel, extern oordeel nodig hebt om het traject weer te laten lopen. Typisch:

• werkgever en werknemer zijn het oneens over passend werk of over het inzetten van spoor 2;
• er is discussie over meewerken aan re-integratie;
• er ligt al een arbeidskundige weging (of een helder, actueel beeld), maar die weging wordt niet geaccepteerd;
• je wilt een vastgelopen dossier objectiveren, zonder meteen een juridisch geschil.

Een deskundigenoordeel is geen snelle vervanging van een ontbrekend onderzoek. UWV bouwt vaak voort op wat er al is. Hoe de aanvraag loopt, tarief en doorlooptijd: zie het artikel over aanvragen. Hier telt alleen de keuze: is er een geschil dat een formeel UWV-oordeel nodig heeft?

Wanneer beide, en in welke volgorde

Beide kunnen naast elkaar. Ze lossen elkaars taak niet op.

• Eerst onderzoek, dan deskundigenoordeel. De meest voorkomende volgorde. Eerst een weging. Blijft het geschil, dan UWV. Zo weet je wáár het over gaat: feiten, kader, of alleen de uitkomst.
• Deskundigenoordeel terwijl het onderzoek al loopt. Zelden nodig. Laat het rapport eerst afmaken, inclusief zienswijze. Een parallelle UWV-aanvraag verwart het dossier, tenzij het geschil over meewerken gaat en niet over de inhoud van het rapport.
• Na een deskundigenoordeel opnieuw onderzoek. Zinnig als de situatie is veranderd, of als UWV een gat blootlegt dat de eerste weging niet dekte. Niet zinnig als je alleen een andere lezing zoekt van dezelfde FML.

UWV weegt later in de RIV-toets tijdigheid, kwaliteit en logica. Twee stukken met dezelfde feiten en een verschillende conclusie maken die toets niet automatisch groen. Onderbouwing telt, niet welk loket je verkiest.

Wanneer geen van beide

Niet elk vastzittend dossier vraagt om een nieuw instrument.

• De FML of het IZP is niet actueel. Dan eerst de bedrijfsarts. Een weging of een UWV-oordeel op gisteren toetst de verkeerde werkelijkheid.
• Het conflict is medisch. Diagnose, behandeling, herschrijven van de belastbaarheid: dat is de arts. De arbeidsdeskundige vult geen medische gaten. Een deskundigenoordeel over ziekte kan wél, maar is een andere vraag dan “welk werk past”.
• Je vindt alleen de uitkomst ongelegen. Eerst toelichting en een zienswijze op feiten. Een nieuw onderzoek of UWV als conflictmiddel maakt het dossier zwaarder, niet scherper.
• Er is nog geen belastbaarheid. Te vroeg in het verzuim, of nog geen enkel kader van de bedrijfsarts. Dan is er niets te wegen en niets te toetsen.
• Er ligt al een rapport en de twijfel betreft de arbeidskundige weging zelf. Dan is een second opinion vaak de betere private route. UWV blijft de formele route als partijen er daarna nog niet uitkomen.

Mythes die de keuze vertroebelen

• “Een deskundigenoordeel vervangt het arbeidsdeskundig onderzoek.” Nee. Ander loket, andere vraag. UWV geeft geen spoor-1-rapport voor je re-integratieverslag.
• “Het onderzoek is hetzelfde als een oordeel van UWV.” Nee. Het onderzoek is privaat advies. UWV weegt het later, samen met de rest van het dossier.
• “Je moet eerst naar UWV, daarna pas een arbeidsdeskundige.” Meestal andersom. Eerst weging, dan formeel oordeel als het geschil blijft.
• “Een deskundigenoordeel is bindend.” Niet juridisch. Het weegt zwaar. Het is geen eindvonnis.
• “Als we het oneens zijn, heeft een onderzoek geen zin.” Juist dan helpt een weging om het geschil te begrenzen. Zonder weging wordt het deskundigenoordeel een holle aanvraag.

Offerte, aanmelden of sparren

Twijfel je welk instrument in jouw dossier past: toets het in 15 minuten, of vraag een offerte voor een onderzoek. Dit artikel is beslishulp, geen homepage. Hoe je een deskundigenoordeel indient, blijft bij UWV.

Vrijblijvende offerte · Onderzoek aanmelden · Plan 15 minuten kennismaking

Verder: deskundigenoordeel aanvragen · second opinion · gids · RIV-toets · wat doet een arbeidsdeskundige · is het verplicht? · belastbaarheid verouderd